خواندن با کودکان ناشنوا و کم شنوا

 کودکان ناشنوا در گرفتن اطلاعات به جای گوش از چشمان خود استفاده می کنند. دشواری ادای واژگان و دشواری همراه کردن نمادهای نوشتاری با صداها، کودک نا شنوا را در ارتباط گیری با متن کتاب و درک مطالب آن با مشکل رو به رو می کند. به همین سبب کودکان ناشنوا بیشتر از مهارت های کافی خواندن بی بهره اند. شماری از کارشناسان بر این باورند که حس بینایی در نبود حس شنوایی می تواند نماد های زبانی را به کودک ناشنوا منتقل کند. بنابراین شناخت این نشا نه ها نخستین زبانی است که این کودکان می آموزند ودر ضمن اساسی ترین وسیله ارتباطی آنان به شمار می رود. زبان اشاره یک زبان دیداری و حرکتی با ساختار دستوری و ریتم ویژه خود، متفاوت از زبان گفتاری است. زبان اشاره برای انتقال یک معنای دقیق به حرکت های بدنی، حالت های بیانی چهره ای و ایجاد علامت نیاز دارد. کودکان ناشنوا نیز مانند دیگر کودکان به کتاب های چاپی نیاز دارند. امروزه برای بهره مند شدن این کودکان از گونه های مختلف داستانی، در کنارمتن اصلی داستان نشانه های زبان اشاره نیز می آید. این گونه کتاب ها نه تنها سبب می شود که کودکان ناشنوا با متن کتاب بهتر ارتباط بر قرار کنند، بلکه کودکان غیر ناشنوا را نیز تشویق می کند که با آشنایی با این نشانه ها با دوستان ناشنوای خود ارتباط بهتری برقرار کنند. کتابک در این بخش کتاب هایی را که دارای زبان اشاره هستند به خانواده ها، آموزگاران و مروجان معرفی می کند، تا شوق خواندن در کودکان ناشنوا هر چه بیشتر برانگیخته شود.

برگردان: زهره قایینی

منابع:

 Best books for young people with disabilities –IBBY Jubilee selection 2002

نقش آموزش والدين در يادگيري زبان كودكان ناشنوا (خانم ناهيد فرزدي) ۲

در مقايسه با يك كودك مبتلا به آسيب ديدگي شنوايي، يك كودك عادي از زماني كه متولد ميگردد توسط يك محيط پر از زبان بياني احاطه ميگردد و بتدريج از طريق شنيدن و در طي مراحل مختلف رشد زبان را به طور طبيعي فرا ميگيرد، اما كودك ناشنوا از همان اوايل كودكي فرصتهاي طلايي يادگيري زبان به طور طبيعي و تدريجي را از دست ميدهد و از يادگيري زبان به عنوان مهمترين ابزار ارتباطي بين انسانها محروم ميماند، و بايد توجه داشت كه جبران اين ضايعه بزرگ در سالهاي آتي زندگي هرگز به طور كامل امكانپذير نيست.
    عدم يادگيري زبان عواقب و پيامدهاي متعدد و عميقي را براي كودك در بردارد و فقدان توانايي در استفاده از حس شنوايي ميتواند اثراتي پايدار در سازمان شناختي كودك از خود به جاي نهد و همين امر باعث تفاوت يافتگي عميق كودكان مبتلا به آسيب هاي شنيداري و كودكان عادي گردد و بطور قطع همه اين مسائل و مشكلات پيامدهاي رواني، عاطفي، اجتماعي، شخصيتي و ... خاصي را براي افراد مبتلا به آسيب ديدگيهاي شنوايي دربردارد. براي پيشگيري از بروز مشكلات آتي در زندگي كودكان مبتلا به آسيب شنوايي، تدوين برنامهاي مناسب كه به تأمين همه نيازهاي اين دسته از كودكان توجه داشته باشد ضروري مينمايد. خصوصاً تدوين برنامهاي كه محور اصلي آن نيز تأكيد بر يادگيري زبان با استفاده از روش طبيعي توسط اين كودكان در طي مراحل مختلف رشد باشد. براي اجراي موفق چنين برنامهاي، آموزش آن به والدين نيز بايد در اولويت برنامهريزيهاي آموزشي قرار داده شود.
    سازمان آموزش و پرورش استثنايي، اخيراً و در يك اقدام مهم با تلاشهاي وافر كليه دستاندركاران برنامه ريزي و آموزش كودكان مبتلا به آسيب شنوايي توانسته است به اين مهم نائل آيد. در اولين گام برنامهاي كامل، ادغام يافته و هماهنگ با توجه به همه ابعاد رشد كودك كه با رويكرد يادگيري زبان به روش طبيعي تدوين شده است. اين برنامه به منظور آموزش به والدين كودكان ناشنوا و در قالب دو جلد كتاب آموزش والدين (1) و (2) و همچنين هشت جلد كتاب كار كودك در پايه آمادگي تأليف شده است.
    برنامه كتاب آموزش والدين (1) ويژه كودكان ناشنواي از بدو تولد تا دو سال است. در اين كتاب به منظور آشنايي هر چه بيشتر والدين با مراحل مختلف رشد و تحول و نيازهاي كودك در هر مرحله، رشد از ابعاد مختلف خصوصاً از بعد شناختي، زباني و جسماني مورد بررسي قرار گرفته است. براي پاسخگويي به اين نيازها در مباحث فعاليتهاي خانگي مربوط به هر مرحله از رشد راهكارهاي كاربردي به منظور كسب مهارت توسط والدين براي زندگي با كودك ناشنوا ارائه شده است.
    والدين با به كارگيري اين راهكارها ضمن فراهم آوردن محيطي مساعد، پاسخگو، پرارتباط، و پرهيجان و پرتحرك علاوه بر تحريك و تقويت كليه حواس كودك موجب كسب تجربه هاي حسي فراوان براي كودك ميگردند ضمن آنكه در همه فعاليتها، تأكيد اصلي بر زبانآموزي به كودك به شيوه طبيعي گفتگوي مستمر و مداوم با اوست و انجام اين فعاليتها باعث كسب تجربيات، تكامل مغز كودك و افزايش يادگيري توسط اوست.
    مادر ميتواند از طريق كارهاي روزمره منزل مانند نظافت، شستشو، آشپزي و ... كه فعاليتهاي تكراري هستند براي آشنا كردن كودك با وسايل مختلف و ايجاد حس محيط و تكرار طبيعي زبان بهره گيرد و رويدادهاي مختلف منزل ميتوانند تبديل به فعاليتهاي اكتشافي و لحظاتي براي بازي و كشف چيزهاي جديد توأم با يادگيري زبان به طور طبيعي شوند. لوازم يادگيري در همه جا وجود دارد و نيازي به اسباب بازيهاي پيچيده نيست، حتي عمل جستجو و كشف خود كودك از وجود خود هم مهمترين مبناي يادگيري است.
    براي يادگيري زبان توسط كودك فعاليتها و بازيهاي بسيار ديگري نيز براي تعامل با او در برنامه پيش بيني شده است و در حين انجام اين فعاليتها و بازيها بايد به طور مداوم با كودك صحبت شود زيرا او نه فقط با ديدن، بلكه با گوشدادن، لمس كردن، احساس نمودن، چشيدن و حتي بوييدن ياد ميگيرد و يك كودك ناشنوا براي يادگيري زبان بايد از همه حواسش كمك بگيرد و از آنجا كه فهم كلمات مقدم بر گفتار است، براي آنكه او گفتارخوان خوبي تربيت شود بايد شانس ديدن زبان را داشته باشد، همانطور كه يك كودك ناشنوا شانس شنيدن زبان را دارد و مهارتهاي زيادي بدين منظور بايد توسط والدين او به كار گرفته شود. به طور كلي نقش والدين اين است كه فرآيند يادگيري را كه كودك طي ميكند درك كرده و همراه با آن عمل كنند و نه بر خلاف آن و اين مهم با به كارگيري راهكارهاي كتاب آموزش والدين براي آنان مقدور ميگردد.
    در كتاب آموزش والدين (2) ، شيوه آموزش برنامه ها و راهكارها به والدين جنبه عملي و عيني به خود ميگيرد و مانند كتاب قبل صرفاً به شكل تئوري نيست. به منظور اجراي محتواي اين كتاب به مطلوبترين شكل ممكن مراكز آموزش پيشدبستان ناشنوايان به عنوان مركز شادي پذيراي حضور مادر به همراه كودك دو تا چهار سال ميگردد. فضاي اين مراكز به گونهاي شادمانه و سرشار از نشاط طراحي ميگردد و مملو از اسباببازيها و وسايل مورد علاقه كودكان است. هدف اصلي در اين مراكز مهارت آموزي به والدين براي برقراري تعامل با كودك تحت نظارت مستقيم مربي است. به عبارت ديگر مادر نحوه صحيح زندگي با كودك را در اين محيط عملاً تجربه مينمايد. كودك نيز به علت علاقه و وابستگي شديد به والدين خود در اين دوره توانايي بيشتري براي يادگيري و پذيرفتن دانستههاي جديد از خود نشان ميدهد. او بتدريج و توأم با يادگيري مهارتهاي ديگر ياد ميگيرد كه حركات لبهاي مادر و مربي داراي ارزش نگاه كردن است و مي آموزد كه معاني كلمات و سمبل ها را با حركات لبهاي آنان ارتباط دهد و بدين ترتيب زمينههاي فراگيري زبان به روش طبيعي براي او بيش از پيش فراهم ميگردد. هدف اصلي از تدوين محتواي اين كتاب، ضمن توجه به پرورش حواس مختلف كودك، توانايي درك و فهم زبان توسط او از طريق گفتارخواني است و اين شناخت قبل از شروع به گفتار براي كودك ناشنوا لازم و ضروري است و درست همانند كودك عادي كه قبل از به كار بردن زبان در بدو امر، معاني كلمات و عبارات را خوب ميفهمد و بسياري از چيزهايي را كه ميشنود در عمل به كار ميگيرد؛ قبل از آنكه بتواند آنها را در بيان خود به كار گيرد.
    در طي مراحل مختلف رشد بتدريج قابليت هاي كودك افزايش پيدا ميكند و او قادر خواهد شد آن چه را كه ميشنود علاوه بر عمل در بيان خود نيز به كار گيرد و در اين مرحله كودكان ناشنواي 4 تا 6 ساله آمادهاند تا به طور مستقل و بدون همراهي مادر در پايه هاي آمادگي مراكز ناشنوايان حضور يابند و بتدريج علاوه بر كسب مهارتهاي لازم، بر گفتار و زبان نيز تسلط يابند. با تدوين هشت جلد كتاب كار كودك براي پايه آمادگي ناشنوايان، قصد آن است كه با همكاري و هماهنگي والدين و مربي در منزل و مركز پيشدبستاني با انجام بازيها و فعاليتهاي مختلف، كودك همه حواس خود را در جهت يادگيري زبان به كار گيرد و تلاش شود گفتار كودك نيز همانند كودكان عادي همسال خود از ريتم، سرعت، اوج صوتي و رواني مناسب برخوردار بوده و براي همگان قابل درك باشد.
    امروزه آموزش موفقيت آميز كودكان در طي سالهاي مدرسه بستگي زياد به پايهاي دارد كه در سالهاي قبل از مدرسه گذارده شده است و اجراي برنامه آموزش والدين و استفاده از برنامه هاي آموزشي غني در خانواده و مركز پيشدبستاني ناشنوايان ميتواند نتايج شگفتي را براي كودك، خانواده و اجتماع در پي داشته باشد. كودكان ناشنوا در دامن خانواده براي رشد بدني و فكري و كسب تواناييهاي اجتماعي براي بقا و رشد و نمو در سالهاي آتي خود نيازمند پشتيباني و مراقبت توسط والدين آموزش ديده هستند و آموزش زبان به روش طبيعي در مركز پيشدبستاني و در منزل ميتواند منجر به معجزهاي شود و كودك ناشنوا را از بنبست ناتواني در سخنگويي نجات داده و توانايي برقراري ارتباط كلامي با سايرين را به راحتي به وي ارزاني دارد.    

نقش آموزش والدين در يادگيري زبان كودكان ناشنوا (خانم ناهيد فرزدي)

برنامه ريزي براي دوره آموزش قبل از دبستان كودكان استثنايي، گستره وسيعي را از بدو تولد تا سن ورود به مدرسه و حتي سالهاي اوليه مدرسه كه دوران گذر از خانه به مدرسه است در بر ميگيرد، هر چند اين دوران از بدو تولد تا دو و چهار سالگي از حساسيت و اهميت ويژهاي برخوردار است، زيرا مراقبت از رشد و تكامل اوليه كودك كه لحظه شروع آن از تولد آغاز ميگردد و امروزه مورد توجه همه جوامع قرار گرفته است. اهميت دادن به خردسالانگويي اهميت دادن به پايه و اساس يك جامعه است و در واقع نگاه برنامه ريزان به خردسالان گوياي اين است كه چه نظري نسبت به جامعه فردا دارند. توجه به تغذيه، بهداشت، مراقبت از سلامتي كودكان، ايمن ساختن كودكان نسبت به آسيب ها و خطرات و بيماريها، در واقع تأمين نيازهاي اصلي كودك براي رشد است اما بايد اين نكته را در نظر داشت كه تأمين اين نيازها به تنهايي كافي نيست زيرا فقط جسم كودك نيست كه بزرگ ميشود بلكه كودك علاوه بر رشد فيزيكي؛ تكامل نيز پيدا ميكند، رشد افزايش قد و وزن است اما تكامل فرآيند بروز تغييرات در كودك است. همه كودكان در رشد از يك الگو، مدل و تربيت عمومي پيروي ميكنند اما كيفيت رشد و تكامل هر كودك با كودك ديگر متفاوت است، چون زمينه هاي محيطي و فرهنگي كودكان با يكديگر تفاوت دارد. بنابراين علاوه بر تأمين نيازهاي اصلي هر كودك كه همان تغذيه، بهداشت و سلامتي است كه بيشتر به رشد جسماني كودك كمك ميكند، بايد به رشد از ابعاد ديگر توجه كرد، يعني توجه به رشد شناختي، عاطفي، اجتماعي، زباني و همچنين نسبت به تأمين ساير نيازهاي كودك مانند نياز به يادگيري، نياز به عواطف، نياز به امنيت، نياز به تقليد و ... نيز اقدام نمود تا كودك بتواند به تكامل ذهني، رواني و اجتماعي دست يابد. امروزه ثابت شده است كه رشد و تحول جسماني، ذهني، عاطفي، اجتماعي، زباني و ... با يادگيري مرتبط هستند و يادگيري نيز از لحظه تولد آغاز ميگردد. متخصصين علوم تربيتي بر اهميت دو سال اول زندگي تأكيد بيشتري مينمايند زيرا در طي اين دو سال ساختارهاي بسيار مهمي در كودك متحول ميشوند كه بر توانايي يادگيري او اثر ميگذارند و اگر مغز كودك خوب رشد كند توانايي يادگيري او افزايش پيدا ميكند.
    دانشمندان كشف كرده اند كه تكامل واقعي مغز بعد از تولد شروع ميشود و در سالهاي اوليه زندگي، زماني كه تجربيات به مغز شكل ميدهند پايه هاي يادگيري نيز گذارده ميشود.
    وقتي چرخ يادگيري شروع به چرخش كرد، اگر محيط پاسخگو و مساعد ولي بدون اجبار باشد، زمينه هاي تحريك كننده و جالب محيطي ميتوانند كودك خردسال را در مسير اكتشاف و توانايي پيوند دادن اطلاعاتي كه دريافت كرده است قرار دهند. كسب اين تجربيات توسط كودك باعث عكس العمل او نسبت به دنياي خارج ميشود. اين تجارب حسي بر مغز كودك اثر گذاشته و مغزي فعال به وجود ميآورد. مجموعه تجربيات كسب شده توسط كودك ميتواند موجب ايجاد مغزي قوي شود و به اين ترتيب فرآيند يادگيري صورت پذيرفته و در نهايت باعث رشد و تكامل كودك در وجوه مختلف حسي، عاطفي، اجتماعي، زباني و ... گردد. به عنوان مثال كوشش كودك براي در دست گرفتن شيئي به سادگي به مغز او كمك ميكند كه همآهنگ كردن چشم و دست را به خوبي ياد بگيرد. كودكان در سالهاي اوليه زندگي مهارتهاي بنيادي را به دست ميآورند، مانند راه رفتن و هماهنگ كردن حركات، حرف زدن و مهارتهاي پيچيده زبان، مهارتهاي، اصلي فكر كردن توانايي ارتباط افكار با زبان و عملكردها، مهارت تسلط به خود و اعتماد به نفس- پرورش حس كنجكاوي و ...
    بنابراين بايد به دنبال راهكارهايي بود كه بتوان برنامه هايي را كه از ابعاد مختلف به كودك مي پردازد به صورت ادغام يافته و هماهنگ تدارك ديد كه به همه ابعاد رشد كودك توجه داشته باشد.
    تدوين اين برنامه ها خصوصاً نقطه شروع مناسبي را براي كاركردن والدين با كودكاني كه داراي مشكل هستند ايجاد مينمايد. زيرا بيشترين امكانات را والدين براي هدايت انرژي كودك در مسير نيازهاي فردي او در اختيار دارند و با تأكيد بر تكامل همه جانبه و جامع كودك ميتوانند داراي بيشترين تأثير در رفع اشكالات يادگيري باشند و دخالت در سنين پايينتر موقعيتي براي والدين است كه با درك نقش خود براي تكامل توانايي كودكشان به او كمك كنند و در اينجاست كه اهميت نقش والدين در رشد و تكامل كودك روشن ميگردد و ضرورت آموزش آنان مطرح ميشود.
    والدين بايد از مراحل مختلف رشد و تكامل كودك آگاه و پاسخ مناسب براي هر يك از مراحل را آماده داشته باشند. اگر والدين بتوانند اعمال كودك خود را به درستي درك كرده و به آن پاسخ بدهند، كودك با اطمينان مراحل رشد و تكامل را طي خواهد كرد.
    نكته بسيار قابل تأمل در مورد مراقبت از رشد و تكامل اوليه كودكان اين است كه همه كودكان با سلامت كامل متولد نميگردند. بعضي از كودكان قبل يا بعد از تولددچار آسيبديدگيهاي خاصي ميگردند كه ممكن است اين آسيب ديدگي در كسب بعضي از مهارتهاي بنيادي توسط كودك اختلال ايجاد نمايد و براي اين دسته از كودكان علاوه بر تأمين نيازهاي مراحل مختلف رشد، تأمين نيازهاي ويژه ديگري را نيز ايجاب نمايد. به عنوان مثال كودكان مبتلا به آسيب ديدگيهاي شنوايي از جمله اين كودكان هستند.

ادامه دارد

ادامه مطلب

مثال : اگر کودکی نشان داد مه شیرینی نمی خواهد باید شیرینی را کنار گذاشت .

۶. فرم سوالی ((....... کجاست ؟ )) وقتی مفهوم پیدا می کند که شی یا فرد مورد نظر را کودک بتواند بعد از یک جستجوی مختصر بیابد . مثال :از کودک می پرسیم (( پیراهنت کجاست ؟ )) و به او کمک می کنیم تا آن را پیدا کند . وقتی که پدر او در آن لحظه در خانه نیست نباید از او بپرسیم (( بابا کجاست ؟ ))

7. سرنخ بحث را از علایق کودک بدست آورید و مقداری مکالمه درباره ی یک شی یا حادثه را افزایش دهید .

مثال : کودکی پروانه ای را پیدا می کند ،بزرگسال مشخصات آن را به وی بگوید و در رابطه با رنگ ، این که پروانه کرک دارد ،این که پروانه حرکت می کند و بر روی بدن خالهایی دارد و از این قبیل تا جایی که کودک علاقه نشان می دهد صحبت کنید .

8. هماهنگ با پیشرفت کودک در فهم و توجه زمان بیشتری در آشکار ساختن معانی صرف کنید ..

مثال : کودکی در حالی که غذا می خورد به قاشقی علاقه نشان می دهد، با صرف چند ثانیه وقت ، قاشق را با قاشق های دیگر یا با یک تصویر از قاشق مقایسه کنید .

9. همراه با پیشرفت و افزایش فهم کودک ،پیچیدگی و طول عبارتها و جمله ها را افزایش دهید .

10. شکلهای سوالی دیگر و مفاهیم زبانی انتزاعی تر را که با رشد کودک متناسب است ارایه دهید . 0. برای ارایه معانی انتزاعی تر ، از اصول شناخته شده ی قبلی استفاده کنید . مثال : کودک لغات : دختر ، پسر ، بزرگ و کوچک را می فهمد اگر می خواهید (( مرد )) یا (( زن )) را آموزش دهید باید به گنجینه ی لغات فراگرفته شده ی او مراجعه کنید .

11. در هر سطحی از رشد ، رایه ی مفاهیم و لغات جدید را به کودک ادامه دهید .

12. با پذیرش و توقع داشتن پاسخی در سطح درک مطلب کودک ، دایره ی لغاتی را که قبلا یاد گرفته است با تمرین تثبیت کنید ..

پاسخ شرطی نسبت به لب خوانی یک روش آموزش خاص زبان دریافتی است که معمولا همراه با اولین لغت تدریس می شود وبه دقت همراه آموزش اولین لغت و احتمالا دومین لغت نیز استفاده می شود .

الف - اهداف آموزش پاسخ شرطی نسبت به لب خوانی عبارتند از :

1. کمک به آموزش کودک در پاسخ به زبان دریافتی .

2. ایجاد فرصتهای بیشتر برای معلم یا والدین در گفتن لغت

ب - روشهای آموزش پاسخ شرطی نسبت به لب خوانی :

1. اشیایی ر اکه در فعالیت استفاده شده اند در پایان فعالیت برنامه ریزی شده جلوی کودک بگذارید .

مثال : 5 اسباب بازی به شکل ماشین

2. یک ظرف ر اروی میز بگذارید

3. از کودک بخواهید یک شی را در ظرف بگذارید .. از عبارتهای مختلف استفاده کنید .

مثال : بزرگسال می گوید (( ماشین را بده به من )) یا (( حالا یک ماشین )) یا (( یک ماشین دیگر )) و غیره .

نکته : اگر در جلب توجه کافی کودک دچار اشکال شدیم بهتر است کودک را وادار کنیم آرام بنشیند و یا دستهایش را روی میز بگذارد .

کتابی به نام ((راهنمای آموزش زبان به ناشنوایان )) از مری اس تیدول از کلینیک جان تریسی و ترجمه ی حمیده طباطبایی (فرستنده : آقای اسدپور)

فراگیری زبان توسط کودک ناشنوا فرآیندی مشکل و پیچیده است . کودکی که شنوایی طبیعی دارد عموما در بدو ورود به مدرسه آن قدر زبان می داند که معلم بتواند کار خود را با مطالب آموزشی آغاز کند . این مطلب در رابطه با کودک ناشنوا نمی تواند درست باشد . افت تحصیلی ناشنوایان را با تاکید روی رشد مهارتهای زبانی طی سالهای قبل از دبستان کودک می توان به حداقل رسانید . بدین منظور کلینیک جان تریسی از آغاز تاسیس در سال 1942 برنامه هایی را در ارتباط با تعلیم و تریبت والدین و آموزش کودکان ناشنوا تهیه کرده است . برنامه قبل از دبستان کلینیک جان تریسی بیش از چهار یا پنج سال طول می کشد . والدین و کودکان به عنوان یک واحد خانوادگی ثبت نام می کنند . برنامه به منظور پاسخگویی به نیازهای فردی با توصیه های مبتنی بر روانشناسی و تعلیم و تربیت می باشد . این برنامه تعلیم و تربیتی والدین را با آموزش گام به گام مجهز می کند تا بتوانند فنون خاص و مهارتهای لازم را برای تسهیل در امر زبان آموزی کودکشان گسترش دهند . زبان از طریق روش چند حسی یعنی لامسه ، بینایی و شنوایی رشد می کند . هدف کلی این است که رشد هر حس ( به شکل منفرد یا در ترکیب با حواس دیگر ) را به حداکثر ظرفیت آن برسانیم

تا در زمینه ی فراگیری زبان مورد استفاده قرار گیرد . کارآیی در دست یابی به این هدف به متغیرهایی مانند : میزان باقیمانده ی شنوایی ، سن بروز کمبود شنوایی ، سن تشخیص کمبود شنوایی ، سن شروع آموزشی ، تداوم و کیفیت آموزش ، استفاده از تقویت کننده ی اصوات و تفاوت های فردی و تواناییهای هر کودک بستگی دارد . زبان مجموعه ای است از کلمات و روش های ترکیب کلمات که بوسیله ی تعداد قابل توجهی از افراد فهمیده و به کار گرفته می شود . ما مفید دیدیم که تفاوت بین زبان و گفتار ، زبان دریافتی و بیانی را مشخص کنیم . از نظر ما : زبان دریافتی مربوط به فراگیری و فهم زبان است . این جنبه ی دریافتی زبان است .زبان بیانی مربوط به کاربرد زبان به طریقی معنی دار است .( آنچه می گوییم ) . گفتار مربوط به روشی است که به وسیله ی آن زبان بیانی تولید می شود ( چگونه می گوییم ) .

زبان دریافتی

زبان دریافتی زیربنای تمام مراحل رشد زبان است .ما باید قبل از اینکه زبان را برای بیان مورد استفاده قرار دهیم آن را بفهمیم . آموزش زبان دریافتی فرایند دریافتی زبان آموزی است . در این مرحله از کودک پاسخی را انتظار نداریم و در جستجوی آن نیز نیستیم . کلمات همراه با اشیا یا اعمال به دفعات ارايه می شوند تا جایی که کودک نشان دهد آنها را درک کرده است . فرآیند دریافتی ممکن است مستلزم صدها یا هزاران بار تکرار باشد تا اینکه کودک مبتدی کلمه را درک کند . هر قدر کودک در آگاهی یافتن از زبان پیشرفت می کند برای ادامه ی کار به زمان کمتری نیاز داریم . فراگیری زبان دریافتی این اندیشه را به کودک مبتدی منتقل می کند که زبان وجود دارد ، یعنی ، اشیا ، موجودات ، کنشها و کیفیتها برای خود نامها یا نمادهای کلامی دارند که آنها را مشخص کرده و توضیح می دهد . در هر سطحی از رشد زبانی ، کودک برای فهم گفته ها ( از طریق لب خوانی ) و به منظور ساختن گنجینه ی لغات ، جملات و دستور زبان برای کاربردهای بعدی ، به زبان دریافتی متکی است .

روش های کلی آموزش زبان دریافتی :

1. هرگاه نگاه شما با نگاه کودک برخورد پیدا کرد با او صحبت کنید . 0. نباید کودک را با لمس کردن یا حرکات بدنی وادار به برقراری تماس بصری کنید . 0. توجه کودک را با بهره گیری از تماس بصری خودانگیخته رشد داده و تقویت کنید . مثال : کودکان خردسال بدون آنکه برانگیخته شوند به دلایلی مانند اجازه گرفتن ، جلب موافقت ، کمک گرفتن ، اطمینان حاصل کردن ، کسب اطلاعات و اجتماعی شدن به بزرگسالان نگاه می کنند . شناخت نیاز های کودک و هماهنگ کردن زبان با آنها در هر زمانی که کودک به معلم یا والدین نگاه می کند ، باعث می شود که کودک به نگاه کردن خود اهمیت دهد .

2. هنگام صحبت کردن با کودک ناشنوا از هر حرکت به غیر از حرکت لبها خودداری کنید .

3. بعد از صحبت کردن مکث کنید تا کودک فرصت یابد به آنچه گفته شده ، پاسخ دهد .

4. درباره ی چیزهایی که کودک به آنها علاقه نشان می دهد صحبت کنید . 0. آنچه او انجام می دهد 0. آن چیزی را که او به آن نگاه می کند 0. آنچه که فرد دیگری انجام می دهد . 0. آنچه شما برای آینده ی نزدیک انجام می دهید یا قصد دارید انجام دهید ..

5. برای کودک مبتدی از زبان ساده استفاده کنید . 0. به جای استفاده از یک اسم تنها ، باید از عبارت کوتاه استفاده کنید .. مثال : باید به کودک گفت :(( پیراهنت را بردار)) نه اینکه بگوییم : ((پیراهن)) 0. در یک عبارت بر روی لغات اصلی یا کلیدی تاکید کنید . مثال : بگویید پیراهنت را بردار ( باید صدا را هنگام گفتن کلمه ی پیراهن بالا ببرید و آن را کشیده تر بگویید ) 0. اشیا ر ابرای کودک مشخص کنید . مثال : وقتی برای قدم زدن بیرون می روید یکی از بچه ها می ایستد و برگی را بر می دارد معلم یا والدین می توانند بگویند (( آنها برگ هستند )) ، (( برگها را ببین )) و غیره

6. هنگام صحبت با یک کودک مبتدی شکلهای سوالی به کار نبرید مگر در موارد زیر : مثال : وقتی بزرگسال یک شیرینی به بچه تعارف

می کند می پرسد : (( شیرینی می خوای ؟ )) این عبارت سوالی را قبل از دادن شیرینی می گوید .

نکته : بزرگترها باید به کودک اجازه دهند تا شی پیشنهاد شده را قبول کند یا رد کند وگرنه طرح چنین سوالی بی معنا است .

نظرات و پيشنهادات ناشنوايان در عرصه هاي علمي (نخستین همایش تجلیل از ناشنوایان موفق کشور )فرستنده آقای آرش عنبری

1- برگزاري كلاس هاي آموزشي و مشاروه اي براي والدين ناشنوايان در خصوص روشهاي آموزشي براي ناشنوايان توسط بهزيستي

2- برگزاري همايش تجليل از ناشنوايان موفق در عرصه هاي علمي توسط كانون هاي شهرستان براي آشنايي والدين با اين ناشنوايان

3- آموزش و ارتقاء علمي معلمين آموزش و پرورش استثنائي مخصوص ناشنوايان

4- اضافه كردن دو واحد درسي زبان اشاره در دانشگاه ها به صورت اختياري براي آشنايي دانشجويان با ناشنوايان

5- آشنايي مديران، مسئولان و كارمندان سازمان هاي دولتي و غير دولتي در مورد مشكلات ناشنوايان و آمورش زبان اشاره به خصوص در مورد مدد كاران بهزيستي كه با نهايت تاسف با هيچ آشنايي ندارند با آشَنايي اندكي دارند كه يك لطمه روحي را به ناشنوايان وارد مي كنند .

6- برگزاري كلاس هاي آمورشي و مشاوره اي براي ناشنوايان در خصوص برقراري ارتباط با ديگران ( مخصوصا" در مدارس و دانشگاه ها ) ، يادگيري كسب اعتماد به نفس

7- آموزش هاي لازم براي ناشنوايان در مدارس استثنايي از جمله روش هاي يادگيري و مطالعه كردن دورس و كتابها و روش درك كلمات و جملات و فهميدن كامل آن از كتابهاي درسي و غير درسي و سپس آماده كردن آنها براي ورود به مدارس و دبيرستان هاي عادي

8- پيگيري روساي كانون هاي ناشنوايان درباره اجرايي 3 درصد استخدام معلولين مخصوصا" ناشنوايان در دستگاهاي دولتي

راننده ناشنوا است

در تاکسی نوشته شده بود ، راننده ناشنوا است ، هنگامی که خواستید پیاده شوید ، قبلش با دست اشاره کنید .

وقتی که کودک ناشنوایی پا به کودکستان یا به دبستان می گذارد هیچ زبان مشترکی با معلم خود ندارد. آنچه را که معلم می گوید او نمی فهمد ومعلم نیز از علامت ها وحرکت های او درست سردرنمی آورد. این وضع ادامه دارد تا مدتی طولانی شاگرد مقداری کلمه بیاموزد وجمله بندی را یاد بگیرد و آنگاه می تواند با معلم ارتباط برقرارکند.  

مثلا" روز دوم یا  سوم بعد از وارد شدن مدرسه اگر مدادش را از خانه نیاورده باشد  چطور به معلم بگوید :  فراموش کردم یا اگر آن را در راه یا کلاس گم کرده باشد  چطور به معلم می فهماند که مداد را گم کردم.

 کودک شنوا پیش ازوارد کلاس اول بشود زبان مادری خود رامی داند و مطابق دستور زبان حرف می زند. در اثر مکرر شنیدن کلمه ها وجمله ها معنی و محل کاربرد کلمه ها و طرز جمله بندی را از راه گوش آموخته است.

رفتار با کودک : کودک ناشنوا را مستقل بار آورید.

با افراد ناشنوا باید آرام و شمرده صبحت کرد و موقع صبحت روی خود را به سمت فرد نگه داشت تا او بتواند با لب خوانی منظور ما را درک کند. صبحت با صدای بلند باعث میشود که وی نتواند منظور ما را بخوبی درک کند. چون در این حالت لب خوانی مشکل میشود. چگونگی ارتباط با کودک ناشنوا به آموزش های ویژه ای نیازمند است، لذا کودک ناشنوا نمی تواند در کلاس های معمولی کودکستان تحت تعلیم قرار گیرد.

کودک ناشنوایی که قادر به تکلم نیست به آموزش های اختصاصی و طولانی در سخن گفتن و تمرین زیاد به کمک سمعک نیاز دارد. کودک ناشنوا از ۳-۲ سالگی می توانند آموزش های خاص ناشنوایان را آغاز کنند.

منبع : آوای نگاه

کودک ناشنوا :

ناشنوایی معلولیتی است که  در اثر ایجاد اختلال یا ضایعاتی در اندام شنوایی گوش به وجود می آید. نقص شنوایی یکی از موانع بزرگی است که برسر راه رشد طبیعی زبان گفتاری قرار دارد. فرد ناشنوا قادر به دریافت و درک اصوات نیست.

کودکی ناشنوا می آموزند که چگونه خود را با زندگی سازگار کنند. مهم این است که جامعه و خانواده پذیرای آنها باشند و آنها را باور کنند. کودکان ناشنوا از طریق لب خوانی و گفتگو از طریق زبان اشاره با دیگران ارتباط برقرار می کنند.

بررسي ميزان تناسب دروس و ثمر بخشي مواد درسي و آموزش‎هاي دورة دو ساله‏تربيت معلم  رشته ناشنوا و نيمه شنوا

مجري: محمد احمد پناه ايرانشاه

اهداف:
هدف كلي: بررسي ميزان تناسب دروس و ثمربخشي مواد درسي و آموزشهاي دورة دو ساله تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا از ديدگاه اساتيد و فارغ‎التحصيلان اين رشته.
اهداف ويژه: بررسي تناسب جدول دروس موجود در دورة كارداني تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا با شرح وظايف معلمان دانش‎آموزان ناشنوا و نيمه شنوا.
 - بررسي تناسب عناوين مباحث و منابع دروس موجود در دورة كارداني تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا با شرح وظايف معلمان.
- بررسي ميزان هماهنگي بين دروس دوره تربيت معلم با برنامه‎هاي درسي مدرسه.
- مشخص نمودن دروسي كه بيشترين تأثير را بر كارايي و ثمر بخشي فارغ‎التحصيلان اين رشته داشته است.
- مشخص نمودن دروس كه تأثير كمتري را بر كارايي و ثمر بخشي فارغ‎التحصيلان اين رشته داشته است.
- كوشش براي دستيابي به مواد درسي مورد نياز معلمان دانش‎آموزان ناشنوا و نيمه شنوا.

سؤالات تحقيق:
1- آيا دروس موجود رشته ناشنوا و نيمه شنوا براي تحقق اهداف آن مناسب مي‎باشد؟
2- آيا عناوين منابع و مباحث رشته ناشنوا و نيمه شنوا براي تحقق اهداف آن مناسب مي‎باشد؟
3- آيا بين دروس دوره تربيت معلم با محتوي برنامه درسي دانش‎آموزان در مدرسه هماهنگي وجود دارد؟
4- دروس اختصاصي نظري و عملي تا چه اندازه در ثمر بخشي فارغ‎التحصيلان اين رشته تأثير داشته است؟
5- چه درس يا دروسي در اين دوره لازم است. ولي در جدول برنامه پيش‎بيني نشده است؟
6- چه درسي يا دروسي در برنامه وجود دارد ولي نقش قابل توجهي دركار معلمان اين رشته ندارد؟

روش اجرا:
پژوهش حاضر از نوع توصيفي بوده و به توصيف و ارائه گزارش از ميزان تناسب دروس و ثمر بخشي آموزشهاي دورة كارداني رشته ناشنوا و نيمه شنوا مي‎پردازد. يكي از موارد استفاده روش توصيفي وقتي است كه محقق به ارزشيابي و مقايسه مي‎پردازد و در اين تحقيق اين روش هدف ما را تأمين مي‎نمايد.
جامعه آماري: كليه اساتيد و فارغ‎التحصيلان دورة كارداني تربيت معلم رشته آموزشي ناشنوا و نيمه‎شنوا را تا مهرماه سال تحصيلي 81-80 شامل مي‎شود.
نمونه و روش نمونه گيري: مدرسان و180  نفراز فارغ‎التحصيلان اين رشته در كشور به صورت تصادفي از تاريخ تصويب برنامه دوره كارداني (2/3/72) تا مهر ماه سال 80 به جز آن دسته از فارغ التحصيلاني كه در سال تحصيلي 80-79 مشغول وظايف غير آموزشي بوده و يا معلمان ديگري كه با مدرك غير مرتبط در كلاس اين دانش‎آموزان مشغولند را شامل مي‎شود.
ابزار اندازه‎گيري:در اين پژوهش از دو پرسشنامه استفاده مي‎شود.
1- پرسشنامه مربوط به اساتيد: شامل 24 سؤال در مورد تناسب و هماهنگي دروس و 8 سؤال دربارة ثمر بخشي دروس و برنامه‎هاي دوره با توجه به انتظاراتي كه در برنامه در مورد صلاحيت اين افراد بعد از فارغ‎التحصيلي، در نظر گرفته شده است، 2 سؤال باز در ارتباط با پيشنهادها و اظهار نظرهاي آزاد.
2- پرسشنامه مربوط به فارغ‎التحصيلان: شامل 24 سؤال در زمينه تناسب دروس و آموخته‎ها، 8 سؤال در مورد توانمندي و صلاحيت‎ها، با توجه به اهداف دوره و 59سؤال در مورد دروس مختلف اين رشته مي‎باشد كه همه موارد با استفاده از نظرات همكاران و اساتيد با سابقه و مجرب اين رشته تدوين و طراحي شده است.
روشهاي آماري: روشهاي آماري مورد استفاده در اين طرح با توجه به سؤالات، اهداف و روش پژوهش، از روشهاي آماري توصيفي از قبيل فراواني، درصد و درصد تراكمي استفاده مي‎شود.

يافته ها / نتيجه گيري:
در مجموع مي توان گفت كه آموزشهاي اين دوره از تربيت معلم در دستيابي به نتايج و اهداف پيش بيني شده موفق نبوده است، به گونه اي كه در مورد مهارتها و صلاحيتهايي كه پيش بيني شده بود معلم پس از پايان دوره به آنها دست يابد، حدود 54 % معلمان، اعلام نموده اند كه تأثير دوره در ايجاد اين مهارتها و صلاحيتها در آنان متوسط ، كم و خيلي كم بوده است. دروس اختصاصي توانمنديهاي لازم را در معلمين ايجاد ننموده و بيش از 50 درصد پاسخ دهندگان اعلام نمودند كه محتواي فعلي دروس اختصاصي توانمندي لازم را در آنها بوجود نياروده است. بعضي از دروس همانند تربيت شنوايي ، لبخواني، گفتاردرماني كه از ديد معلمان جزء دروس ضروري دوره مي‏باشد به دليل اين كه نحوة ارائه  آن تنها به صورت نظري مي باشد تأثير مورد انتظار را بر فارغ التحصيلان نگذاشته‏اند و دروس ديگري كه ضرورت و لزوم آن از نظر معلمان مورد تأكيد قرار نگرفته است، مدت فراواني از برنامةدرسي دانشجويان را به خود اختصاص داده‏اند .دروسي همانند (آشنايي بازبان وتحول آن، كليات آموزش و پرورش ناشنوايان و نيمه شنوايان) .
دروس روش تدريس، مهارتهاي آموزشي را در معلمان ايجاد ننموده‏اند چرا كه از ديد معلمان، مدرسان دروس روش تدريس آشنايي  چنداني با دانش‎آموزان ناشنوا نداشته‎اند و اين دروس براي تدريس به دانش آموزان عادي طراحي شده اند.
بسياري از دروس كه ضرورت وجودشان مورد تأكيد قرار گرفته است به دليل نبود محتواي مناسب و روزآمد به گونه‏اي جلوه نموده‏اند كه بسياري ازمعلمان بيان نموده‏اندكه وجود اين درس ضروررت چنداني برايشان ندارد، دروسي همانند كليد زبان ،آموزش  و پرورش قبل ازدبستان كودكان ناشنوا و نيمه شنوا و تربيت بدني و بازيهاي دبستاني ازجمله دروسي است كه متأسفانه به دليل ضعف در محتوا ، ناهماهنگي با ويژگيهاي دانش آموزان ناشنوا، ارائه درس به شكل نظري، عدم توجه به اهداف مورد نظر، كمك قابل ملاحظه‏اي به كارآمدي معلمان ننموده‎اند برنامه دوره به شكلي غير فعال پيش مي رود ، دروس عملي و كارگاهي آن كم بوده و كار عملي براي دروسي لحاظ شده است كه در مراحل بعدي اهميت قرار دارند. در دروسي همانند ساخت و كار گوش و اديومتري مقدماتي بيشتر مدرسان بر همان بعد  اول يعني ساخت و كار گوش متمركز شده و دانش جويان از اين كه بعد از دورة فارغ التحصيلي حتي يكبار هم از نزديك نوار گوش را مورد بررسي قرار نداده‏اند، اعتراض دارند. درسي همانند آشنايي با ويژگيها و مسائل كودكان استثنايي 2 با دروس ديگر همپوشي داشته و در اين زمينه بايستي تغييراتي ايجاد شود. محتواي درس آواشناسي مناسب با جريان آموزش نبوده هر چند كه وجود چنين درسي مورد نياز دانشجويان مي‏باشد. دانشجويان در زمينه اين درس خواهان آن هستند كه به صورت عملي و نظري ارائه شود .محتواي درس ساخت وسايل آموزشي و كمك آموزشي نيازهاي آنان را تأمين نمي‎نمايد. تجديدنظر جدي در برنامه كارورزي ضروري است  چه ازنظر نحوة اجرا و چه ازنظر زمان ارائه .
در مجموع مي‎توان گفت كه تجديد نظر جدي در محتوي دروس دوره، تدوين كتاب درسي هماهنگ و جامع براساس جديدترين كتابها و تحقيقات، تدوين كتب درسي روشهاي تدريس مختص دانش‎آموزان ناشنوا و نيمه شنوا در دروس مختلف، استفاده از مدرسان مجرب و توانمد در زمينه دروس تخصصي و روشهاي تدريس، بكارگيري راهكارهاي مناسب در جهت روزآمد نمودن دانش مدرسان، تجهيز مراكز تربيت معلم به فن آوري اطلاعات و تجهيز آزمايشگاه اين مراكز به جديدترين ابزار آموزشي و كمك آموزشي، تجديد نظر در زمان و نحوة ارائه برنامه تمرين معلمي، ايجاد تغييرات لازم در ساعات دروس عملي و نظري متناسب با نتايج پژوهش، از جمله پيشنهاداتي است كه داده‎هاي اين پژوهش فرا روي برنامه‎ريزان تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا قرار مي‎دهد.

پژوهشکده کودکان استثنایی 

برگزاری کلاسهای آموزشی

اطلاعیه

خطاب به والدین، آموزگاران، کارفرمایان، مردم و ...

خانم و آقا !

گوش کن ، من ناشنوا هستم، یعنی کسی که قادر نیست بشنود، از نظر علم پزشکی معلول محسوب میگردد.

پدر، مادر!

من فرزند شما هستم همانیکه از نعمت شنوایی محرومم خوب، چه می شود کرد خواست خدا بود که من اینطور بوجود بیایم همان هنگام فکر می کردید که دیگر نمی توانم زندگی کنم، اما دیدید که چگونه برپا ایستادم و با مشکلات جنگیدم، به زندگی خود که خطر مرگ در من فراوان بود خو گرفتم، پس خواهش میکنم که بین من و دیگر خواهران و برادرانم فرق نگذارید. چون اکنون من دیگر از جامعه عقب نیستم پس خواهش میکنم محبت خود را از من دریغ مدارید چون من بیشتر از دیگر فرزندانتان به شما احتیاج  دارم.

آموزگارم!

لحظه ای بیندیش من ناشنوا هستم ، بدان که صدایت را نمی شنوم و گرنه از دیگر شاگردانت نیز ممکن بود جلو بیفتم، معلم عزیز بدان در کلامی درست یک شاگرد ناشنوا نیز وجود دارد پس لبهایت را بیشتر تکان بده.

کارفرمای عزیز!

بیهوده سعی نکن که دلایل علیه این که من باید از حق خود بگذرم به دست آوری زیرا همه بیهوده است، به چه دلیل حقوق ناشنوایان پرداخت می کنی آیا نداشتن شنوایی باعث می شود که حقوق من نیز فرق کند، آیا می خواهید بازهم تفرقه ایجاد کنید. پس سعی کنی حق را رعایت کنی، چون می گویند حق به حق دار می رسد.

منبع : سید مرتضی موسوی

خاطرات يك ناشنوا (براساس خاطرات از سيد مرتضي موسوي)

در سال 1370 وارد دانشگاه شدم و پس از انس گرفتن با محيط دانشگاه و استاد مربوطه درگير دروس دانشگاهي و تحقيقات شدم. استاد وارد كلاس شد و گفت بايد همه دانشچوهاي حاضر در كلاس به چند گروه 3 نفره تقسيم شوند و كار گروهي و تحقيق انجام دهند و نمره پايان ترم بگيرند از آن جايي كه كلاس ما  داراي جمعيت 20 نفره كه 19 نفر شنوا و يك نفر آن هم من ناشنوا بودم هيچ گروهي حاضر نشد مرا در گروه خودجاي دهد چرا كه فكر مي كردند فرد ناشنوا توانايي انجام كارها را ندارد و وقت گير است. همه وارد گروه ها شدند به جز من كه مجبور شدم بصورت انفرادي كار كنم گرچه استاد از ديدن كار بچه ها ناراحت شد ولي از نتيجه كار بسيار خشنود گشت در ابتدا من بسيار ناراحت شدم از اينكه چرا مردم سطحي فكر مي كنند و توانايي افراد را در نظر نمي گيرند ولي با تلاش و پشتكاري كه داشتم، توانستم بين 20 نفر دانشجو بهترين تحقيق را ارائه دهم و در كلاس رتبه اول را كسب كنم و تمامي دانشجويان از فكري كه داشتند، بسيار شرمنده شدند و در آخر هم استاد توصيه اي به هم دانشجويان كرد، اينكه انسانها نبايد به ظاهر افراد توجه كنند يعني اينكه معلوليت افراد مهم نيست شما بايد به توانانيهاي افراد توجه كنيد. به ياري خداوند توانستم تاكنون بيش از چندين طرح بين المللي كشيده و فرد مفيدي براي جامعه خود باشم. پس معلوليت اصلا مهم نيست مهم اين است كه انسان بتواند از توانائيهاي كه دارد خوب استفاده كند.

اهميت تشخيص زود رس ناشنوايي (قسمت سوم)

در سالهاي اول زندگي ، مغز كودك مانند اسفنج است و زبان را به سرعت ياد مي گيرد. اگر مشكل شنوايي او زود تشخيص داده نشده و كمك جدي و موثر انجام نگيرد، باعث ميشود كه بهترين سالهاي ياد گيري مهارت هاي ارتباطي از دست برود (تا سن 7 سالگي) . آموزش اختصاصي هر چه زودتر شروع شود.

كودك نحوه ارتباط را بهتر ياد ميگيرد، والدين بايد به  دقت علائم شنوايي در كودك را  در نظر داشته باشند. وقتي صداي بلندي ناگهان به گوش ميرسد، آيا كودك تعجب مي كند يا چشم ها را به هم مي زند؟ همزمان با رشد آيا به صداهاي آشنا برمي گردد و لبخند مي زند؟ آيا در 18 ماهگي چند كلمه اي تلفظ مي كند؟ آيا  در سن 3 يا 4 سالگي لغات زيادي را به روشني ادا مي كند؟ اگر نه، او مشكل شنوايي دارد، همين كه به وجود مشكل شك كرديد؛ شنوايي كودك را امتحان كنيد.

اگر به نظر برسد كه كودك درست نمي شنود، در هر موقعيت ممكن او را براي آزمايش پيش يك متخصص ببريد.

اگر از سنين پايين به كودك ناشنوا درك كافي و كمك براي ياد گيري ارتباط داده نشود، ناشنوايي ميتواند يكي از مشكل ترين ،  منزوي كننده ترين و پيچيده ترين معلوليت ها باشد. اين دو داستان (تونيو – ساندرا) ، نتيجه تشخيص زود رس ناشنوايي و كمك رساني به موقع به او را نشان مي دهد.

كمك هاي ساده به كودك ناشنوا (قسمت دوم)

تبادل عقايد از راه ارتباط براي رشد فكر و روان هر كودكي اهميت دارد. اغلب كودكان ناشنوا به اندازه ديگر كودكان باهوشند. اما براي رشد كامل توانايي روان، ايجاد ارتباط از سنين پايين براي آنها ضروري است.

اثر ناشنوايي روي كودك بستگي دارد به :

1-     زماني كه كودك ناشنوا مي شود. براي كودكي كه ناشنوا متولد شده يا قبل از شروع به صبحت ناشنوا شده، آموزش صبحت يا لب خواني بسيار مشكل تر از كودكي است كه پس از شروع به حرف زدن ناشنوا شده است.

2-     حد شنوايي فعلي كودك. كودك هر چه بهتر بشنود، شانس يادگيري صبحت، درك صبحت هاي ديگران و لب خواني بيشتر است.

3-     معلوليت هاي ديگر. برخي كودكان ناشنوا اشكالات ديگري هم دارند. كودكي كه ذهنا" عقب افتاده، نابينا است يا معلوليت هاي چند گانه دارد. مشكل تر از كودكي كه تنها ناشنوا است ايجاد ارتباط راخواهد آموخت. دلايل ناشنوايي عبارتست از : وارثت ، سرخچه ، عامل RH، نارس بودن، فقد يد، برخي از داروها، تولد مشكل، كوتولگي و بيماري شكنندگي استخوان

4-     زمان تشخيص ناشنوايي.

5-     نحوه پذيرفته شدن كودك و تسريع در يادگيري راههاي ديگر برقراري ارتباط

6-     شيوه ارتباط تدريس شده به كودك

كمك هاي ساده به كودك ناشنوا (قسمت اول)

به ندرت كودكان كاملا ناشنوايند و اصلا نمي شنوند. معمولا والدين خيلي زود متوجه ناشنوايي كودكان مي شوند. چون او حتي نسبت به صداهاي بسيار بلند هم واكنش نمي كند و سرش را بر نمي گرداند.

بيشتر اوقات كودكان تا حدودي ناشنوايند. اين كودكان تنها به صداهاي بلند سرشان را بر مي گردانند. گاهي ممكن است به صداهاي بم مثل رعد، طبل يا صداي گاو واكنش كنند ولي نه به صداي زير مثل سوت و قوقولي خروس. يا (البته به ندرت) برعكس به صداهاي زيرواكنش كنند و به صداهاي بم نه.

بعضي از كودكان كه نيمه ناشنوايند، فقط بخشي از صبحت ديگران را مي شنوند. آنها تدريجا" ياد مي گيرند كه بعضي از لغات را تشخيص داده و به آنها جواب بدهند. اما بسياري از لغات را به وضوح و درحد فهم نميشنوند. در شروع به حرف زدن كندند اغلب روشن صحبت نميكنند، صداهاي خاص را قاطي مي كنند و تودماغي حرف مي زنند. متاسفانه در بعضي موارد والدين، كودكان ديگر و معلمين نمي فهمند كه كودك در شنوايي اشكال دارد و ممكن است با او به عنوان عقب افتاده رفتار كننند. اين تنها مشكل كودك را تشديد مي كند.

براي اغلب كودكان در حال رشد براي شناخت ، يادگيري و ارتباط دادن افراد و اشيا، دوربر، شنوايي و زبان بسيار مهمند.

براي كودك ناشنوا بزرگترين مشكل، يادگيري روش ارتباط است. چون او نميتواند لغات را به وضوح بشنود، آموزش حرف زدن برايش بسيار مشكل تر است. بنابراين او هم در فهم خواسته ديگران و هم در انتقال خواسته خود به آنان مشكل دارد. همين منجر به ياس و سوتفاهم هاي مكرر هم براي كودك و هم براي ديگران ميشود. پس جاي تعجب نيست كه كودكان ناشنوا گاهي در ايجاد ارتباط با د يگران كندند، احساس تنهايي و غربت يامشكلات رفتاري دارند.

برای آگاهی از چگونگی برقراری ارتباط موثر با کم شنوا و ناشنوا

راهکارهایی که ارائه شده است شما را در جهت ارتباط بهتر با افراد کم شنوا و ناشنوا کمک می کند.

نزدیکتر بروید(کم شنوا و ناشنوا)

کاهش فاصله بین شما و فرد دارای کاهش شنوایی باعث افزایش بلندی صدای شما می شود. این روش باعث بهبودی موثر ارتباط شما با فرد مقابل می شود.

از هر ۱۰ نفر در جامعه یک نفر دارای کم شنوایی بارز و معنی دار است. (کم شنوا)

شما هرگز نباید در ارتباط با افراد سخت شنوا فریاد بزنید، برخی افراد استفاده کننده از سمعک و دستگاه کاشت حلزون به طور خاصی نسبت به صدای بلند حساس می باشند.

رادیو ، تلویزیون و دستگاههای سروصدا دار را خاموش کنید.(کم شنوا)

صداهای زمینه ای مانند صدای تلویزیون ، رادیو و ترافیک نیز به وسیله سمعک تقویت میشود لذا با صدای تقویت شده شما تداخل پیدا کرده و تشخیص اصوات گفتاری برای فرد استفاده کننده از سمعک مشکل میشود لذا با کاهش این اصوات مداخله گر و یا ترک محیط های سروصدا دار میتوانید ارتباط بهتری با افراد دارای سمعک و وسایل شنوایی برقرار نمایید.

گفتگو را به صورت رودرو انجام دهید(کم شنوا و ناشنوا)

در سطحی با فرد مقابل صبحت کنید که حرکت لبها و صورت شما به وضوح توسط فرد مقابل دیده شود. در هنگام صبحت و گفتگو آدامس نخورید. سیگار و پیپ نکشید. از پشت روزنامه صبحت نکنید و با دست یا اشیای دیگر لبها و صورت خود را نپوشانید . در مکانهایی به گفتگو و صبحت بپردازید که نور کافی وجود داشته باشد تا فرد مقابل بتواند حرکت لبها و بیان چهره ای شما را به طور واضح ببیند.

سعی کنید برخی عبارات را مجددا تکرار نمایید. (کم شنوا و ناشنوا)

برخی از افراد مبتلا به کم شنوایی و ناشنوا نسبت به برخی دیگر از گفتار خوانی (همانند لبخوانی است) استفاده بیشتری میکنند زیرا حتی با سمعک نیز برخی اصوات گفتاری را به خوبی دریافت نمیکنند. از طرفی هم برخی حروف و اصوات از طریق گفتار خوانی راحتتر کسب میگردد. لذا با تکرار برخی عباراتی که احتمال دارد فرد مقابل متوجه آن نشده باشد ، او را در برقراری ارتباط بهتر یاری نمایید.

آگاهی دادن به فرد مبتلا به (کم شنوا و ناشنوا)

برای شروع گفتگو و ارتباط با افراد آنها را با اسمشان صدا بزنید و با اشاره به سرفصلهای مبحث مورد گفتگو اطلاعات مختصری را  درباره موضوع گفتگو در اختیار آنها قرار  دهید. بخصوص در مواقعی که فرد مقابل بیمار و یا خسته باشد و توانایی شنیداریش کاهش یافته باشد این کار را انجام دهید.

ملاحظات بیشتر در موقعیتهای گروهی (کم شنوا و ناشنوا)

هنگامی که یک نفر صبحت میکند درک و دریافت گفتار برای افراد خیلی بهتر صورت میگیرد نسبت به حالتی که چند نفر باهم شروع به صبحت نمایند. لذا هنگام گفتگو در گروههای چند نفره به فرد دارای کم شنوایی و ناشنوایی توجه داشته باشید.

درک وضعیت و  نوع کاهش شنوایی

بیشتر افرادی که مبتلا به کم شنوایی هستند از سمعک و کاشت حلزون استفاده مفید میکنند. یک گفتار محاوره ای واضح توسط سمعک و دستگاه کاشت حلزون مناسب به خوبی تقویت میشود. باید به خاطر داشته باشید که سمعک و دیگر وسایل کمک شنوایی اصوات راتقوی میکند و شنوایی فرد را به حالت طبیعی برنمی گردانند.

سمعکها و کاشت حلزون دارای محدودیت است. هر چند که سمعکها و وسایل کمک شنوایی برای افراد مبتلا به کم شنوایی فواید را به همراه دارند اما این افراد بازهم در شنیدن اصوات از فواصل مختلف دارای محدودیت بوده و سروصداهای محیط نیز برای آنها مشکلاتی در ارتباط گیری  ایجاد میکند. بنابراین این گروه حتی با سمعک هم در ارتباط گیری محدودیتهای خاصی دارند که باید در هنگام ارتباط گیری به آنها توجه کنیم.

برنامه ای جهت ایجاد محیط شنیداری خوب

در حین مکالمه وگفتگو، در صورت امکان، سروصدای زمینه مانند صدای رادیو و تلویزیون را حذف کنید.

به خاطر داشته باشید که پرده های اتاق و فرشها و موکتهای کف سالن در تقلیل دادن و کاهش دادن سروصدای محیط مناسب میباشند.

نزدیک فرد مقابل بنشینید، نزدیک بودن شما به او باعث میشود که اصوات را بهتر بشنود.

روشنایی محیط را کنترل نمایید و سعی کنید در محیطی که دارای نور کافی میباشد به گفتگو بپردازید و سعی کنید که به صورت رودرو و چهره به چهره با فرد به گفتگو بپردازید.

با آرام و مناسب و واضح صبحت کردن به فرد در جهت دریافت و درک بهتر گفتار کمک کنید.

به فرد اطمینان دهید که در صورت متوجه نشدن گفتارتان از شما بخواهد که آن را برایش مجددا تکرار نمایید.

به محدودیتهای افراد در گفتگوهای گروهی واقف باشید و سعی کنید آنها را در جریان مطالب مطرح شده قرار دهید.

در محیط شما افرادی حضور دارند که دارای کم شنوایی و ناشنوایی میباشند، آنها تمایل زیادی به برقراری ارتباط با شما دارند تلاشها و کوششهای شما در جهت برقراری رابطه خوب با آنها قابل تقدیر است.

مهمترین نکته این است که اگر در مرحله اول موفق نشدید. از این کار دست نکشید و منصرف نشوید. دوباره با سه بار منظور خود را تکرار نمایید. خواهید دید که در اغلب اوقات دوستتان منظور شما را در دفعه دوم نسبت به دفعه اول بهتر می فهمد.