بررسي ميزان تناسب دروس و ثمر بخشي مواد درسي و آموزش‎هاي دورة دو ساله‏تربيت معلم  رشته ناشنوا و نيمه شنوا

مجري: محمد احمد پناه ايرانشاه

اهداف:
هدف كلي: بررسي ميزان تناسب دروس و ثمربخشي مواد درسي و آموزشهاي دورة دو ساله تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا از ديدگاه اساتيد و فارغ‎التحصيلان اين رشته.
اهداف ويژه: بررسي تناسب جدول دروس موجود در دورة كارداني تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا با شرح وظايف معلمان دانش‎آموزان ناشنوا و نيمه شنوا.
 - بررسي تناسب عناوين مباحث و منابع دروس موجود در دورة كارداني تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا با شرح وظايف معلمان.
- بررسي ميزان هماهنگي بين دروس دوره تربيت معلم با برنامه‎هاي درسي مدرسه.
- مشخص نمودن دروسي كه بيشترين تأثير را بر كارايي و ثمر بخشي فارغ‎التحصيلان اين رشته داشته است.
- مشخص نمودن دروس كه تأثير كمتري را بر كارايي و ثمر بخشي فارغ‎التحصيلان اين رشته داشته است.
- كوشش براي دستيابي به مواد درسي مورد نياز معلمان دانش‎آموزان ناشنوا و نيمه شنوا.

سؤالات تحقيق:
1- آيا دروس موجود رشته ناشنوا و نيمه شنوا براي تحقق اهداف آن مناسب مي‎باشد؟
2- آيا عناوين منابع و مباحث رشته ناشنوا و نيمه شنوا براي تحقق اهداف آن مناسب مي‎باشد؟
3- آيا بين دروس دوره تربيت معلم با محتوي برنامه درسي دانش‎آموزان در مدرسه هماهنگي وجود دارد؟
4- دروس اختصاصي نظري و عملي تا چه اندازه در ثمر بخشي فارغ‎التحصيلان اين رشته تأثير داشته است؟
5- چه درس يا دروسي در اين دوره لازم است. ولي در جدول برنامه پيش‎بيني نشده است؟
6- چه درسي يا دروسي در برنامه وجود دارد ولي نقش قابل توجهي دركار معلمان اين رشته ندارد؟

روش اجرا:
پژوهش حاضر از نوع توصيفي بوده و به توصيف و ارائه گزارش از ميزان تناسب دروس و ثمر بخشي آموزشهاي دورة كارداني رشته ناشنوا و نيمه شنوا مي‎پردازد. يكي از موارد استفاده روش توصيفي وقتي است كه محقق به ارزشيابي و مقايسه مي‎پردازد و در اين تحقيق اين روش هدف ما را تأمين مي‎نمايد.
جامعه آماري: كليه اساتيد و فارغ‎التحصيلان دورة كارداني تربيت معلم رشته آموزشي ناشنوا و نيمه‎شنوا را تا مهرماه سال تحصيلي 81-80 شامل مي‎شود.
نمونه و روش نمونه گيري: مدرسان و180  نفراز فارغ‎التحصيلان اين رشته در كشور به صورت تصادفي از تاريخ تصويب برنامه دوره كارداني (2/3/72) تا مهر ماه سال 80 به جز آن دسته از فارغ التحصيلاني كه در سال تحصيلي 80-79 مشغول وظايف غير آموزشي بوده و يا معلمان ديگري كه با مدرك غير مرتبط در كلاس اين دانش‎آموزان مشغولند را شامل مي‎شود.
ابزار اندازه‎گيري:در اين پژوهش از دو پرسشنامه استفاده مي‎شود.
1- پرسشنامه مربوط به اساتيد: شامل 24 سؤال در مورد تناسب و هماهنگي دروس و 8 سؤال دربارة ثمر بخشي دروس و برنامه‎هاي دوره با توجه به انتظاراتي كه در برنامه در مورد صلاحيت اين افراد بعد از فارغ‎التحصيلي، در نظر گرفته شده است، 2 سؤال باز در ارتباط با پيشنهادها و اظهار نظرهاي آزاد.
2- پرسشنامه مربوط به فارغ‎التحصيلان: شامل 24 سؤال در زمينه تناسب دروس و آموخته‎ها، 8 سؤال در مورد توانمندي و صلاحيت‎ها، با توجه به اهداف دوره و 59سؤال در مورد دروس مختلف اين رشته مي‎باشد كه همه موارد با استفاده از نظرات همكاران و اساتيد با سابقه و مجرب اين رشته تدوين و طراحي شده است.
روشهاي آماري: روشهاي آماري مورد استفاده در اين طرح با توجه به سؤالات، اهداف و روش پژوهش، از روشهاي آماري توصيفي از قبيل فراواني، درصد و درصد تراكمي استفاده مي‎شود.

يافته ها / نتيجه گيري:
در مجموع مي توان گفت كه آموزشهاي اين دوره از تربيت معلم در دستيابي به نتايج و اهداف پيش بيني شده موفق نبوده است، به گونه اي كه در مورد مهارتها و صلاحيتهايي كه پيش بيني شده بود معلم پس از پايان دوره به آنها دست يابد، حدود 54 % معلمان، اعلام نموده اند كه تأثير دوره در ايجاد اين مهارتها و صلاحيتها در آنان متوسط ، كم و خيلي كم بوده است. دروس اختصاصي توانمنديهاي لازم را در معلمين ايجاد ننموده و بيش از 50 درصد پاسخ دهندگان اعلام نمودند كه محتواي فعلي دروس اختصاصي توانمندي لازم را در آنها بوجود نياروده است. بعضي از دروس همانند تربيت شنوايي ، لبخواني، گفتاردرماني كه از ديد معلمان جزء دروس ضروري دوره مي‏باشد به دليل اين كه نحوة ارائه  آن تنها به صورت نظري مي باشد تأثير مورد انتظار را بر فارغ التحصيلان نگذاشته‏اند و دروس ديگري كه ضرورت و لزوم آن از نظر معلمان مورد تأكيد قرار نگرفته است، مدت فراواني از برنامةدرسي دانشجويان را به خود اختصاص داده‏اند .دروسي همانند (آشنايي بازبان وتحول آن، كليات آموزش و پرورش ناشنوايان و نيمه شنوايان) .
دروس روش تدريس، مهارتهاي آموزشي را در معلمان ايجاد ننموده‏اند چرا كه از ديد معلمان، مدرسان دروس روش تدريس آشنايي  چنداني با دانش‎آموزان ناشنوا نداشته‎اند و اين دروس براي تدريس به دانش آموزان عادي طراحي شده اند.
بسياري از دروس كه ضرورت وجودشان مورد تأكيد قرار گرفته است به دليل نبود محتواي مناسب و روزآمد به گونه‏اي جلوه نموده‏اند كه بسياري ازمعلمان بيان نموده‏اندكه وجود اين درس ضروررت چنداني برايشان ندارد، دروسي همانند كليد زبان ،آموزش  و پرورش قبل ازدبستان كودكان ناشنوا و نيمه شنوا و تربيت بدني و بازيهاي دبستاني ازجمله دروسي است كه متأسفانه به دليل ضعف در محتوا ، ناهماهنگي با ويژگيهاي دانش آموزان ناشنوا، ارائه درس به شكل نظري، عدم توجه به اهداف مورد نظر، كمك قابل ملاحظه‏اي به كارآمدي معلمان ننموده‎اند برنامه دوره به شكلي غير فعال پيش مي رود ، دروس عملي و كارگاهي آن كم بوده و كار عملي براي دروسي لحاظ شده است كه در مراحل بعدي اهميت قرار دارند. در دروسي همانند ساخت و كار گوش و اديومتري مقدماتي بيشتر مدرسان بر همان بعد  اول يعني ساخت و كار گوش متمركز شده و دانش جويان از اين كه بعد از دورة فارغ التحصيلي حتي يكبار هم از نزديك نوار گوش را مورد بررسي قرار نداده‏اند، اعتراض دارند. درسي همانند آشنايي با ويژگيها و مسائل كودكان استثنايي 2 با دروس ديگر همپوشي داشته و در اين زمينه بايستي تغييراتي ايجاد شود. محتواي درس آواشناسي مناسب با جريان آموزش نبوده هر چند كه وجود چنين درسي مورد نياز دانشجويان مي‏باشد. دانشجويان در زمينه اين درس خواهان آن هستند كه به صورت عملي و نظري ارائه شود .محتواي درس ساخت وسايل آموزشي و كمك آموزشي نيازهاي آنان را تأمين نمي‎نمايد. تجديدنظر جدي در برنامه كارورزي ضروري است  چه ازنظر نحوة اجرا و چه ازنظر زمان ارائه .
در مجموع مي‎توان گفت كه تجديد نظر جدي در محتوي دروس دوره، تدوين كتاب درسي هماهنگ و جامع براساس جديدترين كتابها و تحقيقات، تدوين كتب درسي روشهاي تدريس مختص دانش‎آموزان ناشنوا و نيمه شنوا در دروس مختلف، استفاده از مدرسان مجرب و توانمد در زمينه دروس تخصصي و روشهاي تدريس، بكارگيري راهكارهاي مناسب در جهت روزآمد نمودن دانش مدرسان، تجهيز مراكز تربيت معلم به فن آوري اطلاعات و تجهيز آزمايشگاه اين مراكز به جديدترين ابزار آموزشي و كمك آموزشي، تجديد نظر در زمان و نحوة ارائه برنامه تمرين معلمي، ايجاد تغييرات لازم در ساعات دروس عملي و نظري متناسب با نتايج پژوهش، از جمله پيشنهاداتي است كه داده‎هاي اين پژوهش فرا روي برنامه‎ريزان تربيت معلم رشته ناشنوا و نيمه شنوا قرار مي‎دهد.

پژوهشکده کودکان استثنایی